Wat is Fructose (en waar zit het in)?

Fructose is een enkelvoudige suiker, oftewel monosacharide en behoort tot de groep koolhydraten. Dit geldt voor alle suikers. Schuilnamen voor fructose zijn vruchtensuiker, fruitsuiker of levulose. Bijna alle suikers bestaan uit glucose en fructose, of een combinatie van deze twee suikers. Sacharose, oftewel tafelsuiker wordt gevormd door fructose en een andere monosacharide, glucose. Deze twee suikers bestaan uit dezelfde stoffen, maar verschillen in structuur. Het verschil in structuur zorgt er voor dat er ook een aantal verschillen in eigenschappen zijn tussen deze twee monosachariden. Een belangrijk verschil in deze eigenschappen is de zoetkracht. Als referentie wordt sacharose gebruikt. Deze heeft een zoetkracht van 1,0. De zoetkracht van glucose bedraagt 0,6 en de zoetkracht van glucose bedraagt 1,2 – 1,8. Dit is afhankelijk van de temperatuur en concentratie. Een tweede belangrijk verschil is dat fructose minder snel verwerkt wordt door het lichaam dan glucose. Waar glucose vrijwel direct door het lichaam in het bloed wordt opgenomen, kan fructose alleen verwerkt worden door de lever. De voedingswaarde van fructose bedraagt 4 kcal per gram. Dit geldt ook voor glucose. Fructose wordt gebruikt als zoetstof. Denk hierbij aan producten als frisdrank, koek en snoep.

Het nuttigen van producten waar fructose in verwerkt zit kan voor een aantal negatieve effecten zorgen. Een fructoseconsumptie van 30 tot 60 gram per dag past in een gezond voedingspatroon. Overmatige consumptie kan vanwege de negatieve effecten beter vermeden worden.

Een aantal van deze negatieve effecten zijn darmklachten zoals diarree, een opgeblazen gevoel en buikpijn. Ook kunnen er bij overmatige consumptie hart- en vaatziekten optreden. Samen met kanker zijn hart- en vaatziekten de belangrijkste doodsoorzaken in Nederland. Bij overmatige consumptie van fructose en andere suikers kan leververvetting optreden. De lever is een belangrijke schakel in de stofwisseling in het lichaam. Als deze stofwisseling verstoord is kan vet zich ophopen in de levercellen. In de Westerse maatschappij is leververvetting, welke niet door het gebruik van alcohol veroorzaakt wordt, de meest voorkomende leveraandoening. In Nederland heeft ongeveer 20% van de bevolking deze symptomen. Bij obesitaspatiënten ligt dat percentage beduidend hoger, namelijk op ongeveer 75%. Deze niet-alcoholische leververvetting is een omkeerbaar proces. De leververvetting verdwijnt als de oorzaak weggenomen wordt. Belangrijke oorzaken zijn overmatige consumptie van suikers en te weinig lichaamsbeweging. Als de oorzaak niet weggenomen wordt zal de vetopstapeling voortzetten. Dit resulteert in een grote kans op een leverontsteking wat zelfs over kan gaan tot levercirrose. Levercirrose is een onomkeerbaar proces. Hierbij worden levercellen afgebroken en vervangen door littekenweefsel (bindweefsel).

 

Absorptie, vertering en stofwisseling van fructose

Onder invloed van het enzym (een enzym versnelt een chemisch proces) amylase begint de vertering van zetmeel al in de mond, na inname van het product. De vertering zet zich voort in de dunne darm. Hier worden alle koolhydraten opgenomen in het lichaam als vrije monosachariden. Het enzym sacharase splitst de suiker sacharose in fructose en glucose. Sacharase bevindt zich in de darmwand. Samen met de absorptie van twee natrium-ionen (Na+) wordt glucose via een transporteiwit opgenomen in de darmcel, oftewel enterocyt. Zonder de natrium-ionen kan glucose zich niet binden aan het transporteiwit en dus ook niet geabsorbeerd worden. Voor de opname van fructose zijn geen natrium-ionen nodig. Fructose bindt aan een ander transporteiwit. Fructose wordt opgenomen bij transport langs het verbindingsoppervlak tussen verschillende cellen. Ongeveer een kwart van de opgenomen fructose wordt in de darmen omgezet tot lactaat, oftewel melkzuur. Omdat alleen de lever fructose kan verwerken wordt in de darmen ongeveer de helft van de fructose omgezet naar glucose. De gevormde lactaat wordt omgezet naar leverglycogeen. Dit is ongeveer 15%.

 

Fructose en (duur)sport

Voor (duur)sporters is het van groot belang om de voorraad van koolhydraten goed aangevuld te houden. De totale energievoorraad van de mens bestaat voor zo’n 5% uit koolhydraten. Tijdens het sporten met matige tot intensieve inspanning levert spierglycogeen meer dan de helft van de totale energiebehoefte. Om deze reden levert de inname van koolhydraten een zeer belangrijk deel van het totale energieverbruik. Dit deel is ongeveer een kwart van de totale energiebehoefte. Door de inname van koolhydraten kunnen de glycogeenvoorraden in het lichaam gespaard worden.

 

Waar zit fructose in?

Van nature komt fructose voor in groente, fruit en honing. Groenten bevatten meestal minder fructose dan fruit. Fruitsoorten waar een hoge concentratie fructose in zit zijn bijvoorbeeld dadels, peren en druiven. Groentesoorten waar een hoge concentratie fructose in zit zijn bijvoorbeeld prei, wortelen en rode paprika. Fructose komt ook voor als zoetstof in verschillende producten. De meest voor de hand liggende producten met zoetstoffen zijn zoete snacks als chocolade en drop. Maar fructose zit ook verwerkt in verschillende soorten broodbeleg als jam en hagelslag of in zoete melkproducten als pudding en vruchtenyoghurt. Ook sauzen als tomatenketchup en curry bevatten fructose. Bij mannen en kinderen zijn frisdranken de belangrijkste bronnen van fructose, terwijl dit bij vrouwen de fruitsoorten zijn. Omdat fructose ook verwerk zit in fruit is dit geen reden om geen fruit te eten. De concentratie fructose in fruit is namelijk veel lager dan in bijvoorbeeld frisdrank. Ook zijn de suikers in fruit omvangen door vezels. Dit zorgt er voor dat de suikers gelijkmatig worden opgenomen in het lichaam. De nadelige effecten treden dan niet op. De nutriënten in fruit helpen mee aan het verteren en aan de opname van de suikers. Deze nutriënten zijn deels of helemaal afwezig in de overige producten.

 

Glucose-fructosesiroop

Glucose-fructosesiroop is één van de vormen van suiker waar de meeste commotie rond speelt. Glucose-fructosesiroop wordt gemaakt uit maïs. Maïs zelf bevat geen fructose, alleen maar glucose. Door gebruik te maken van chemische processen wordt een deel van deze glucose omgezet tot fructose. Ook voor glucose-fructosesiroop is er een aantal schuilnamen. De meest voorkomende schuilnamen zijn: maïsstroop, maïssuiker, maïssiroop, glucose-fructosestroop, HFCS, fructosesiroop en glucosesiroop. In glucose-fructosesiroop zitten geen nuttige voedingsstoffen. Het helpt dus niet aan de bijdrage van een gezonde vertering. Glucose-fructosesiroop wordt geproduceerd omdat het vele malen zoeter is dan glucose en sacharose. Ook is het heel lang houdbaar en gemakkelijk oplosbaar in verschillende soorten voeding. Glucose-fructosesiroop zit in heel veel soorten producten. Denk hierbij niet alleen aan bijvoorbeeld zoete snoepjes, maar ook aan de volgende producten:

  • Vruchtensappen
  • Ontbijtgranen
  • Brood
  • Yoghurt
  • Frituursnacks
  • Mueslirepen
  • Fruit uit blik
  • Soepen uit pak, zak of pot
  • Kant-en-klare salades
  • Kruidenpasta
  • IJs
  • Verschillende voedingssupplementen

Glucose-fructosesiroop lijkt qua samenstelling op kristalsuiker. Voor glucose-fructosesiroop gelden daarom ook ongeveer dezelfde nadelige effecten als voor kristalsuiker. De belangrijkste effecten zijn:

  • Bloedsuikerschommelingen
  • Snelle en sterke stijging van het insulineniveau
  • Verhoogde vetopslag
  • Leverbeschadiging
  • Niet verzadigend waardoor je er meer van blijft nuttigen
  • Verlaagd de weerstand en darmflora
  • Vergoot de kans op mutaties in het DNA
  • Gaatjes in het gebit
  • Suikerverslaving

Naast bovenstaande negatieve effecten kan glucose-fructosesiroop een hoge concentratie kwik bevatten. Kwik is een giftig zwaar metaal en kan dus een extra gevaar vormen voor de gezondheid.

Natuurlijk is het niet fout om een klein beetje van deze suikers binnen te krijgen, anders krijgen onze cellen geen energie meer. Het probleem is dat mensen veel van deze suiker binnenkrijgen omdat ze tegenwoordig in zo ontzettend veel producten verwerkt zitten. Omdat glucose-fructosesiroop geen nuttige voedingsstoffen bevatten en wel veel te veel suiker is het noodzakelijk dit te vermijden! Voor mensen met een fructose-allergie of -intolerantie is het nog gevaarlijker. Bij deze mensen kan het lichaam de fructose niet goed verwerken.

Schrijf een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.